|
 Como ratas de biblioteca,
seguimos esta semana entre libros e outro papelame para ver de
determinar como debemos chamarlle (e como non) a
este tipo de encadernación. Trátase dunha variedade na cal as
páxinas se unen por medio dun elemento plástico dotado duns dentes que
se enrolan en círculo e que suxeitan o papel ao pasar a través duns
buratos rectangulares previamente perforados neste.
Nos
textos galegos reais emprégase de forma case unánime a forma castelá
(encuadernación
en/con canutillo), ata o punto de que propostas que apostaban
por unha mínima galeguización –como o canutiño recollido no
Léxico editorial– non acadaron difusión ningunha.
Aceptar como correcto
en galego un castelanismo tan evidentes coma este, rematado nun -illo
de orixe diminutiva, non sería un feito insólito, e amósano ben exemplos
como barquillo,
caudillo,
cuartillo, granadillo,
palillo… Pero a inmensa maioría destes casos, e outros que
poderiamos seguir citando, son palabras que tamén foron acollidas –cun
significado idéntico ou moi semellante ao que teñen entre nós– por
varias linguas do noso contorno, nomeadamente polo portugués.
Non é ese o caso do
canutillo. Para bautizar ese obxecto, as diferentes linguas optaron
por fixarse nalgún dos seus trazos máis destacados e, asociándoo
metaforicamente con outro obxecto da realidade que tamén os posúe,
darlle o nome deste último.
·
O castelán (canutillo)
e o catalán (canonet)
parten da identificación do obxecto no seu conxunto cun
canudo ou cunha
cana.
·
En Portugal miran para a forma circular de cada un
dos dentes enrolados e compárana cun anel, do que resulta
anel plástico /
anel de plástico;
ou fíxanse na súa colocación na
lombada do produto encadernado, polo que empregan tamén
lombada plástica. Porén, no Brasil triunfou a visualización dese
conxunto de dentes como unha
garra, de tal modo que o obxecto é coñecido como
garra plástica.
·
Para os falantes de inglés eses dentes imitan máis
ben un
peite, así que a forma elixida para referirse a el é
plastic comb.
Como vemos, a forma
con que o castelán bautizou ese obxecto non se espallou a ningunha outra
lingua.
Polo mesmo, deberiamos descartar adoptala en galego, tanto na súa forma
literal (canutillo) como na súa versión agalegada (canutiño),
e cumpriría propor unha alternativa que tivese posibilidades de callar
no uso real.
Desde
Termigal xa se lanzou de forma provisional
canela (encadernación en/con canela), que retoma a
metáfora da “cana”. Outras alternativas posibles recorrendo á mesma
imaxe metafórica poderían partir de
canudo (encadernación en/con canudo) ou de
canoto (encadernación en/con canoto), aproveitando tamén
neste último exemplo, o feito de que a variedade de enxerto que entre
nós se coñece como
enxerto de canoto corresponde ao
injerto de canutillo do castelán.
|
Terá que ser o tempo o que determine se
algunha destas tres propostas chega a ter unha certa
vida propia, pero calquera delas mellora
significativamente o panorama actual.
Así que… o
foro está aberto para recoller as opinións e os
argumentos de quen queira contribuír a establecer un
consenso |
| 
