|
Esta
cuestión convértese en problemática –cando en principio non
tería por qué selo– cando o limiar do traballo non especifica
o seu alcance, e cando este é manexado por usuarios cun coñecemento
limitado das pautas de utilización das obras lexicográficas e
terminográficas. Nese caso, non é raro que se extrapole a
resposta ofrecida polo dicionario a un ámbito especializado,
producindo así textos de calidade deficiente, normalmente por
imprecisión.
Un
exemplo do devandito, é a relación que algúns dicionarios e
glosarios galegos (Gran diccionario Xerais da lingua, Xerais
castelán-galego, Vocabulario de historia, Vocabulario
do medio agrícola). presentan entre desbrozar
e rozar.
En todos eles aconséllase evitar a primeira nos textos galegos e
substituíla pola segunda.
Se
nos fixamos nas definicións que acabamos de ofrecer, vemos que
entre elas existe un pequeno matiz, que pode ser indiferente para
o nivel da lingua xeral pero que é fundamental en ámbitos
especializados: mentres que desbrozar remite á unha acción
xenérica (‘limpiar’) en rozar alúdese a unha moito máis
concreta (‘cortar’).
Esta
leve diferenza semántica convértese en básica no mundo da
silvicultura. Alí, a actividade que consiste en ‘eliminar as
plantas leñosas ou herbáceas que invaden un terreo’
(denominada desbrozar
en español, limpar
o mato en portugués, to
clear ou to
brush en inglés e débroussailler
en francés) pode realizarse por medio de varios
procedementos:
–
Eliminando só a parte aérea da planta.
O sistema máis habitual é cortala a ras do chan (técnica que en
galego recibiu tradicionalmente o nome de roza)
con medios manuais ou mecánicos (motorrozadoras, trituradoras,
segadoras...); aínda que tamén é posible eliminala por queima.
–
Eliminando a parte aérea e mais a radical da vexetación
existente nun terreo.
O sistema máis empregado consiste en pasar sobre a superficie
unha coitela adaptada a un tractor eiruga, a cal penetra no terreo
arrastrando simultaneamente as plantas e a capa superficial do
solo. Tanto en galego
como en español
coñécese co nome de decapado.
–
Eliminando a planta con herbicidas
Á hora de referirse a este procedemento, en galego recórrese na
maioría dos casos a unha denominación idéntica á do español (desbroce
químico) pero, como polo que sabemos ata o de agora
deberiamos evitar ese substantivo, tamén podemos documentar
algunha proposta neolóxica (tratamento
fitocida).
Despois
desta enumeración parece difícil defender que rozar poida
ser á vez o nome xenérico que englobe todos os métodos de
eliminación da vexetación e designación específica de un en
concreto (o que elimina só a parte aérea da planta cortándoa),
xa que iso provocaría graves ambigüidades á hora de empregalo
na documentación técnica.
|
Xa que logo, para nós
é preferible restrinxir o uso de rozar ao segundo
dos que acabamos de indicar e buscar outra denominación
para designar o concepto xenérico de ‘proceso
silvicultural que consiste en eliminar dun terreo forestal
a vexetación herbácea ou leñosa que se considera daniña’.
Este oco podería ser ocupado por desbrozar e desbroza
posto que, desde un punto de vista estritamente lingüístico,
unha e outra son formas explicables por evolución propia
do galego partindo do substantivo broza,
que figura recollido en todos os dicionarios co
significado de ‘conxunto
de restos vexetais, como herba, fento, toxo, ramallos,
etc.’
O devandito non implica entender desbrozar e rozar como sinónimos,
senón que o segundo é un concepto máis específico que
designa un tipo concreto de desbroza, que era case
o único empregado na cultura rural tradicional, o que
xustifica a súa identificación co concepto máis xenérico.
|
|
