|
En inglés,
screening é unha denominación que se asocia a conceptos
das máis variadas disciplinas, como podemos comprobar en
calquera diccionario.
Así, convértese en termo de áreas como cinematografía,
electrónica, enxeñería xenética, telecomunicacións,
etc.
Á hora de
denominar eses conceptos nas linguas veciñas, é
frecuente que se recorra sen moita reflexión a un calco
mecánico do inglés, partindo do significado principal de
screen que é ‘A movable device, especially a framed
construction such as a room divider or a decorative panel,
designed to divide, conceal, or protect’, e que
poderiamos traducir como "pantalla".
Nembargantes, para moitos deses conceptos é posible
empregar denominacións construídas desde as propias
linguas romances, máis transparentes para o usuario, pois
permiten deducir de xeito doado o significado a que
aluden.
En medicina, en inglés denomínase screening
ó ‘exame médico dun grupo de persoas co fin de
diagnosticar unha ou varias doenzas ou anomalías, ou un
ou varios factores de risco, segundo un método uniforme
co fin de identificar os individuos que deben ser
examinados de forma máis detallada’. En francés a
palabra empregada é dépistage .
As linguas peninsulares recorreron a unha imitación
irreflexiva do galicismo que ofreceu froitos tan curiosos
como despistagem
(PT) ou despistaje
(ES), que parecen remitir a "despistar", e que son
desaconsellables desde o punto de vista da calidade lingüística.
Os diccionarios técnicos evitan tanto o galicismo como o
anglicismo e defenden o reaproveitamento de palabras xa
presentes no idioma, como rastreio ou rastreamento,
no caso do portugués, e criba ou cribado no
caso do español.
En galego, tamén podemos atopar algún caso no que se
emprega despistaxe,
pero polas razóns que acabamos de ver cremos preferible
recorrer a substantivos propios como rastrexamento,
detección ou cribaxe.
No ámbito da xenética, screening alude á
‘busca dun clon, bacteria ou fago, de ADN recombinante
que contén a secuencia que interesa recuperar’. Tendo
en conta que en inglés screen é a denominación
que recibe o concepto que nós denominamos peneira,
entendemos facilmente que en español se aconselle o uso
de búsqueda ou cribado, e que en francés a
forma recomendada sexa échantillonnage.
Xa que logo, en galego debemos potenciar o uso de peneirado
ou cribaxe (esta última xa proposta no Diccionario
de biología y patología moleculares
(EN-ES-CT-EU-GL), Barcelona, SEQC, 1997).
En terceiro lugar, screening é tamén moi
empregado no ámbito da enxeñería, especialmente na enxeñería
química e na electrónica, para designar o ‘emprego de
barreiras, normalmente compostas por materiais
conductores, para prever que campos eléctricos, magnéticos
ou electromagnéticos poidan penetrar na área que se
intenta protexer ou saír dela’. Neste caso, a forma
inglesa si está usada co sentido que máis arriba
designabamos como principal, e por eso as linguas próximas
a nós recorren a denominacións como blindage
ou mise sous écran (FR); blindaje , escudo
ou apantallamiento (ES); blindagem
ou escudo (PT), todas as cales remiten á idea de
‘barreira divisora e protectora’.
Visto o anterior, para remitir a ese mesmo concepto en
galego estase usando a forma apantallamento
, e poderíase recorrer tamén a un neoloxismo como escudaxe.
Dentro das artes e espectáculos audiovisuais
(especialmente en cinematografía) screening
ou viewing empréganse en inglés para
designar a ‘acción de ver unha emisión cinematográfica
ou televisiva’. As linguas románicas do noso contorno
crearon para este concepto neoloxismos de formación
propia (visionamento en PT; visionado
en ES; visionament en CT; visionnement
ou visionnage
en FR; etc.).
Polo tanto, sería razoable pensar que o galego ía seguir
un procedemento neolóxico paralelo. Nembargantes,
algunhas obras lexicográficas, como o Gran diccionario
Xerais da lingua , desaconsellan o uso de "visionar"
en galego -o que implica unha valoración semellante para
todas as denominacións derivadas dese verbo- e propoñen
no seu canto o emprego de "ver".
Se aceptamos esta recomendación habería que recorrer ó
substantivo visión ou a denominacións non
derivadas de "ver" como por exemplo proxección
. Aínda así, cremos que as razóns en que se baseaba
o xuízo anterior poden ser discutidas na medida en que se
trata dunha derivación regular en galego, que conta con
paralelos en todas as linguas veciñas. De feito, o uso
real de visionado
co valor que aquí estamos falando é amplo en galego.
Outra cuestión que se podería discutir é a conveniencia
de potenciar o emprego de visionamento fronte
a visionado , ó ser o primeiro un sufixo máis
productivo en galego e coincidir coa denominación
portuguesa.
Como se pode ver o galego aínda non asentou as denominacións
dos conceptos que acabamos de presentar, polo tanto, a
opinión dos especialistas, lingüistas e persoas
interesadas en xeral é esencial para poder valorar con
argumentos as vantaxes e inconvenientes de cada unha das
propostas que aquí se formulan.
Esperamos contar con ideas, argumentos e participacións
no foro.
Área
de Linguaxes Especializadas,
Servicio de Normalización Lingüística
|
