|
Alí explicamos tamén qué
eran os falsos amigos: parellas de palabras de dúas
linguas diferentes que teñen un parecido formal (por exemplo, o
inglés billion
e o galego billón),
razón pola cal o significado de unha delas se exporta á outra (o
que nos levaría a usar billón para referirnos ao mesmo
concepto ca o inglés billion), sen ter en conta que idioma
receptor xa contaba cunha forma propia para referise a el (ese
concepto xa se expresaba previamente en galego como mil millóns).
 Hoxe imos presentar o que
para nós é outro exemplo de falso amigo, desta vez no ámbito da
medicina. Trátase do nome empregado para designar o “proceso de
eliminación dunha substancia existente no sangue cando este pasa
a través dun órgano, fundamentalmente o fígado ou o ril” ou
tamén a “cantidade dunha substancia que se elimina do sangue
nunha unidade de tempo determinada”. Obras de consulta galegas,
como o Vocabulario de ciencias naturais ou o Diccionario
galego de termos médicos, aconsellan usar *aclaramento
(aclaramento
de creatinina, aclaramento de urea...).
Porén, aclarar
e os seus derivados remiten en galego á idea de ‘poñer máis
claro’, quer no sentido lumínico (“a pintura vai aclarando co
tempo”), quer no de comprensibilidade (“estívome aclarando as
dúbidas”), quer no de densidade (“aclarou o prebe cunha pouca
auga”).
Isto provoca que a vinculación de aclaramento aos dous
conceptos definidos no parágrafo anterior pareza un pouco forzada
e lle renxa a quen lea ou escoite.
Por que se recomenda entón
esa forma? A resposta está, na nosa opinión, no feito de que en
inglés ese mesmo concepto se nomee como clearance.
Isto favorece que á hora de buscarlle un nome galego, o primeiro
que se presente como dispoñible sexa o seu paralelo formal (aclaramento).
Pero a aplicación da equivalencia automática falla porque en
inglés clear
e os seus derivados teñen acepcións que remiten á idea de
‘limpeza’, de ‘eliminación de impurezas ou de residuos’,
valores que –como antes vimos– no galego só teñen unha
presenza secundaria; é a ausencia desas acepcións as que nos fan
percibir como forzado o uso dea forma galega.
Pero é que, ademais, o
galego conta no seu corpus léxico con formas que posúen uns
trazos de significado máis semellantes aos do concepto que nos
ocupa; polo tanto, se os reaproveitamos, o novo termo que se forme
vaise integrar con moita máis coherencia na súa familia léxica.
Pensamos fundamentalmente en depurar
e a súa familia léxica, que se atopan semanticamente moito máis
perto do concepto ao que lle estamos buscando nome do que o están
aclarar e os seu derivados.
|
Tendo en conta todo o anterior, a decisión máis
recomendable desde o noso punto de vista é evitar o uso
de aclaramento e empregar depuración. Pero
é que ademais, formas practicamente idénticas recoméndanse
en portugués (depuração),
en catalán
(depuració),
e teñen tamén unha presenza significativa en castelán (depuración
e aclaramiento
documéntanse un número de veces moi semellante). |
|
