|
Porén,
o caso de hoxe radicalmente distinto, polo menos en aparencia: un
termo castelán que emprega un nome galego (ou polo menos que
coincide cunha palabra galega), pero facendo referencia a un
concepto distinto en cada unha das dúas linguas. Por isto, non
podemos aproveitar o nome galego para referirnos ao mesmo concepto
que designa en castelán se non queremos abrirlle a porta a unha
segura ambigüidade. Relatada a situación así en abstracto
parece imposible de comprender, pero vendo o exemplo concreto as
cousas acláranse.
 O
xénero
Helianthus agrupa unha serie de especies vexetais da
familia das compostas, a máis coñecida das cales é o xirasol.
Outra especie deste xénero é o Helianthus
tuberosus (vid.
imaxes), empregado en alimentación,
en medicina,
como materia prima para a produción de enerxía,
etc. Pois ben, en castelán esta planta é coñecida con nomes
moi diversos, pero un dos máis difundidos é ¡sorpresa!… pataca.
Non
estamos en condicións de afirmar que este termo sexa un
galeguismo en castelán,
pero sexa como for, o que parece evidente é que á hora de buscar
un nome galego para o Helianthus tuberosus debemos evitar o
uso desa denominación para non provocar confusións coa nosa galeguísima
pataca de toda a vida (Solanum
tuberosum). Tendo en conta que esa especie non está
documentada no territorio
galego e que, xa que logo, non cabe agardar que exista un nome
tradicional para ela, a nosa proposta de denominación galega
deberá basearse fundamentalmente na comparación coas formas
empregadas para este labor polas linguas do noso contorno.
O
resultado desa comparación é o seguinte:
 Con
toda esta información na man, parece que poderiamos optar entre
tres denominacións: alcachofa de Xerusalén (a máis
frecuente nas linguas observadas), tupinambo (a máis fiel
ao nome orixinal americano da especie e, sobre todo, do seu
froito) e xirasol pataqueiro (a menos frecuente, pero a máis
coherente desde o punto de vista taxonómico e descritivo, xa que
a vincula ás outras especies do xénero Helianthus e
indica a súa característica máis salientable).
|
Desde
o noso punto de vista sería preferible quedarse con
calquera das dúas últimas e evitar a primeira, xa que
nin a especie que nos ocupa ten nada que ver coa alcachofa
(Cynara
scolymus) nin procede de
Oriente (a pesar como se podería supor polo “Xerusalén”
do nome), senón que se introduciu en Europa no século xvii
procedente
de América.
|
|
