Un idioma preciso

preciso -a. adx.
1.Exactamente determinado ou definido.
2. Dise do que non é equívoco nin vago.
3. Dise do que é necesario ou imprescindíbel.

A linguaxe usada na comunicación técnica e científica debe ser "un idioma preciso", xa que a exactitude e a non ambigüidade é unha das súas características definitorias. O galego neste tipo de comunicacións é tamén "un idioma preciso": para o seu proceso de normalización é imprescindíbel que acceda a estes ámbitos expresivos, e que os seus falantes perciban con evidencias que todos os contidos de todos os temas poden ser comunicados a través dela.

Por iso, desde esta sección de canalciencia.com, coordinada pola Área de Terminoloxía do Servizo de Normalización Lingüística da USC, intentaremos contribuír aos dous tipos de "precisións", presentando para o debate propostas de denominación de termos galegos que aínda non acadaron unha forma estábel ou que se empregan de forma inadecuada.

Cada número parte dun pequeno estudo elaborado polos coordinadores no que se analiza un ou varios conceptos dunha área de especialidade, e se propoñen nomes galegos para eles. Partindo dese traballo, convidamos a todas as persoas interesadas a opinar sobre a calidade e a conveniencia das formas propostas, e a presentar e defender as súas propias alternativas no foro de debate creado para tal fin.

Ligazóns

Dicionarios e bancos terminolóxicos

Dicionarios e vocabularios galegos

do Servizo de Normalización Lingüística da USC
da Xunta de Galicia
do Seminario de Lingüística Informática da U. de Vigo
máis materiais galegos

Outros

Eurodicautom: Banco de termos da Comisión da U. E. Datos en 12 idiomas oficiais da U. E.
Euterpe :Banco de termos do Parlamento Europeo) Datos en 12 idiomas oficiais da U. E.
Dicionario Logos: Dicionario multingüe o funcionamento do cal se describe con detalle aquí.
Grand dictionnaire terminologique: Banco bilingüe inglés-francés da Administración do Quebec, Canadá.
Base de Terminologie do Conseil International de la Langue Française. Datos en inglés-francés-castelán-alemán
Cercaterm: Banco do Centro de Terminologia de Catalunya. O número de linguas varía segundo as áreas de especialidade.
Onelook: Buscador que procura unha forma concreta en case 850 dicionarios electrónicos presentes na súa base de datos. Basicamente en inglés.
Michaelis. Moderno dicionário da língua portuguesa: Dicionario portugués que conta con máis de 200 000 entradas e subentradas, con especial atención ao léxico especializado.
Algunhas páxinas compiladoras de dicionarios e vocabularios en liña:
O tradutor virtual
Onelook
Yourdictionary
Ressources Internet da Universidade de Sherbrooke (Canadá)
Terminology collection

Máis ligazóns

Castelanismos travestidos: a “arpilleira”

Con saudades do verán: grellas e barbacoas

Neste verán que está rematando, as grelladas ao ar libre convertéronse nunha práctica furtiva grazas ás medidas de prevención de incendios adoptadas polas autoridades estatais e autonómicas. Centos de barbacoas por Galiza adiante foron clausuradas, muradas ou desmontadas, e por causa deste protagonismo imos centrar nela esta precisión.

Aquelas sardiñas do verán! En galego, unha grella (PT: grelha; ES: parrilla; EN: grill) é un “obxecto formado por unha serie de barras de ferro paralelas nas que se pon carne ou peixe para asar sobre as brasas”. Esta denominación é a que se propón no Diccionario Xerais castelán-galego e no Gran diccionario Xerais da lingua para evitar o uso de barbacoa, forma cuxo uso se desaconsella, supoñemos que por consideralo un castelanismo.

Na nosa opinión, esta proposta presenta problemas. Se unha barbacoa (PT: barbecue; ES: barbacoa; EN: barbecue) se pode describir como un “obxecto de cociña, que pode ser fixo ou portátil e que consta como mínimo dun lar sobre o que se fan as brasas e dunha grella, que se emprega para asar alimentos, normalmente ao ar libre” parece que usar grella para referirse ao obxecto completo e a unha das partes que o compoñen, pode provocar confusións.¹

Xa que logo, parécenos preferible manter barbacoa como denominación deste segundo concepto.² O feito de que se trate dun castelanismo –en realidade, dun americanismo procedente do taíno– non nos parece razón abonda para proscribilo, cando todas as linguas do noso contorno o adoptaron sen problema ningún, quer directamente do castelán, quer a través da adaptación gráfica que realizou o inglés.

O que xa non nos parece xustificable é o emprego de barbacoa para referirse ao “conxunto de alimentos que nela se preparan” (en exemplos como ‘Imos facer unha barbacoa á praia’). E non nolo parece porque o galego grellada designa a mesma realidade.

En resumo:

Cremos que os dous obxectos de que estamos a falar deben recibir denominacións distintas.
A nosa proposta sería usar grella para a ‘estrutura metálica formada por barras que se coloca sobre o lume para asar alimentos’ e barbacoa para o ‘obxecto que está formado –como mínimo– por unha grella e mais un lar’. De todos os xeitos, tamén se podería empregar asador para referirse a este segundo obxecto.
Que consideremos que barbacoa pode ser unha palabra adecuada en galego, non quere dicir que deba ter os mesmos significados que ten en castelán; por iso, debemos evitar o seu uso co valor de grellada.

¹ Mirado desde un punto de vista comercial os problemas aumentarían porque grellas e barbacoas son obxectos totalmente diferentes en canto a prezos, características, etc. Por iso sería preciso que fosen identificados por denominacións tamén distintas.

² Esta mesma decisión é a que adoptou o autor da Guía da alimentación, (Xunta de Galicia, 1995). Outro camiño posible para darlles dous nomes distintos a ambos os conceptos é a que se propón no Dicionario visual da construción, no que se se propón o uso de grella ou asador para o que nós propomos chamar barbacoa.

Contacte connosco