Área de Terminoloxía 
Servizo de Normalización Lingüística
USC

Foro

Ligazóns

Índice de precisións

Un idioma preciso

 

preciso -a. adx. 
1.Exactamente determinado ou definido. 
2. Dise do que non é equívoco nin vago. 
3. Dise do que é necesario ou imprescindíbel.

 
A linguaxe usada na comunicación técnica e científica debe ser "un idioma preciso", xa que a exactitude e a non ambigüidade é unha das súas características definitorias. O galego neste tipo de comunicacións é tamén "un idioma preciso": para o seu proceso de normalización é imprescindíbel que acceda a estes ámbitos expresivos, e que os seus falantes perciban con evidencias que todos os contidos de todos os temas poden ser comunicados a través dela.

Por iso, desde esta sección de canalciencia.com, coordinada pola Área de Terminoloxía do Servizo de Normalización Lingüística da USC, intentaremos contribuír aos dous tipos de "precisións", presentando para o debate propostas de denominación de termos galegos que aínda non acadaron unha forma estábel ou que se empregan de forma inadecuada. 

Cada número parte dun pequeno estudo elaborado polos coordinadores no que se analiza un ou varios conceptos dunha área de especialidade, e se propoñen nomes galegos para eles. Partindo dese traballo, convidamos a todas as persoas interesadas a opinar sobre a calidade e a conveniencia das formas propostas, e a presentar e defender as súas propias alternativas no foro de debate creado para tal fin.
 
Ligazóns

Dicionarios e bancos terminolóxicos

Dicionarios e vocabularios galegos

 Outros

Máis ligazóns

 
 
Castelanismos travestidos: a “arpilleira”
62

Trazabilidades sen trazos

Por veces teño a sensación de que algúns conceptos –normalmente bastante abstractos– se poñen de moda e de que durante unha tempada todo o mundo os utiliza e parece saber a qué se refiren.

 

Pasoume con calidade (especialmente con cultura da calidade), con emprendemento e emprendedores e ultimamente coa trazabilidade.

Trazabilidades sen trazosEste termo, que parecería aludir á ‘capacidade que un obxecto ten de ser trazado’ ou algo así, en realidade emprégase para designar a ‘posibilidade de atopar e seguir o rastro, a través de todas as etapas de produción, transformación e distribución, dun alimento, un penso, un animal destinado á produción de alimentos ou unha substancia destinados a ser incorporados en alimentos ou pensos ou con probabilidade de selo’.[1] 

A pregunta que apetece facer a continuación é “E que ten que ver isto con trazar para chamarlle trazabilidade? A dúbida comeza a aclararse cando sabemos que esta palabra é un calco do inglés traceability, que se fundamenta nunha suposta equivalencia entre to trace e trazar. En realidade, o significado de to trace que se reutiliza aquí, exprésano en galego formas como rastrear ou rastrexar.

Atopámonos, xa que logo, diante doutro exemplo de “falso amigo” que se engade a sensible, a aclaramento e a algúns máis que fomos comentando en distintas precisións. Desde o punto de vista lingüístico, en casos coma este débese desaconsellar o uso da forma calcada e potenciar o emprego doutra que non cree esas distorsións entre o significado de palabras da mesma familia léxica, como por exemplo o rastrexabilidade que se recomenda desde o Servizo Galego de Terminoloxía (Termigal).[2] Esta forma describe moito mellor o concepto, non altera de forma retroactiva o significado de trazar en galego, e amais é paralela á denominación empregada en portugués (rastreabilidade).

Outras linguas do noso contorno asumen o calco do inglés, como por exemplo o francés (traçabilité), o catalán (traçabilitat) ou o castelán (trazabilidad), aínda que neste último idioma –especialmente nas súas variantes americanas– tamén se emprega moito a forma rastreabilidad, máis respectuosa co espírito da lingua.

 

En resumo, pensamos que rastrexabilidade ou rastreabilidade son as formas máis adecuadas para referirse en galego ao concepto no que hoxe nos centramos, a pesar de que trazabilidade ten un grao de presenza na documentación real (intensificada ademais polo feito de ser a forma maioritaria en castelán) que vai facer difícil a súa substitución total, polo menos a curto prazo.
Pero… non ha ser por non intentalo!

 


[1] Esta definición describe o termo no ámbito da seguridade alimentaria, aínda que tamén se emprega co mesmo sentido xenérico de ‘seguir o rastro dun produto’ en áreas como o desenvolvemento de software ou a loxística.

[2] Esta recomendación realizouse a través da rolda Terminoloxía do Consello da Cultura Galega.


© Área de Terminoloxía, SNL, USC
© canalciencia.com

Contacte connosco