|
 Este
substantivo –para o que tamén se recolle unha variante próstese–
emprégase fundamentalmente para designar dous conceptos técnicos:
1.
Na
área de ciencias da saúde refírese a ‘calquera peza
auto, homo, hetero ou aloplástica, así como calquera
aparato usado como substituto dun órgano ou parte del’.
2.
No
ámbito da fonética alude ao ‘proceso de adición dun
son non etimolóxico ao comezo da palabra’.
Á
hora de determinar o adxectivo correspondente é posible
atopar traballos galegos nos que se propón protésico
(como o Diccionario
galego de termos médicos), case sempre en relación
co concepto de ciencias da saúde, e outros nos que se
propón protético –ou prostético– (como o Gran
dicionario Cumio da lingua galega, ou o Vocabulario
ortográfico da lingua galega). Desde o noso punto
de vista, a forma elixida debería ser esta última, xa
que:
·
Cando
en galego se forman adxectivos a partir de compostos
cultos nos que -tese
é o segundo elemento, a forma resultante é sempre -tético,
como podemos ver coas parellas antítese
> antitético;
diátese > diatético; epéntese
> epentético;
hipótese > hipotético;
paréntese >
parentético; síntese
> sintético...
·
As
linguas do noso contorno recorren maioritariamente a unha
forma paralela ao noso protético
(PT: protético; EN: prosthetic;
FR: prothétique;
CT: protètic).
Todo
o que dixemos ata o de agora debe aplicarse unicamente aos
usos de protético
como adxectivo, é dicir a exemplos como “…o
protocolo cirúrxico-protético…” ou “…a
aparición dun -e- protético…”. O que xa non
parece tan evidente é que ese adxectivo deba adquirir un
valor de substantivo para designar ao ‘profesional que
fai próteses’, tal e como ocorre en castelán (protésico).
E non o parece porque esa escolla marca un camiño oposto
ao seguido polo portugués (protesista),
o inglés (prosthetist),
o francés (prothésiste)
ou o italiano (protesista).
Tendo
en conta o anterior, parece razoable buscar a harmonización
con esas solucións e potenciar en galego o uso de protesista para designar ese
profesional. Neste caso, o mantemento do -s- de prótese non debe provocarnos dúbida ninguna, pois tamén se detecta en casos
paralelos como bolsa
> bolsista; clase > clasista;
congreso
> congresista; progreso > progresista;
prosa
> prosista…
|
Como
conclusión de todo o sinalado, desde o noso punto
de vista deberíase evitar o emprego de *protésico
como adxectivo derivado de prótese,
recorrendo no seu lugar a protético. Para
designar o profesional que realiza as próteses, a
palabra máis adecuada parécenos protesista,
aínda que tamén cabería empregar protético,
xa que non está desaconsellada explicitamente en
ningunha fonte autorizada. |
|
