Área de Terminoloxía 
Servizo de Normalización Lingüística
USC

Foro

Ligazóns

Índice de precisións

Un idioma preciso

 

preciso -a. adx. 
1.Exactamente determinado ou definido. 
2. Dise do que non é equívoco nin vago. 
3. Dise do que é necesario ou imprescindíbel.

 
A linguaxe usada na comunicación técnica e científica debe ser "un idioma preciso", xa que a exactitude e a non ambigüidade é unha das súas características definitorias. O galego neste tipo de comunicacións é tamén "un idioma preciso": para o seu proceso de normalización é imprescindíbel que acceda a estes ámbitos expresivos, e que os seus falantes perciban con evidencias que todos os contidos de todos os temas poden ser comunicados a través dela.

Por iso, desde esta sección de canalciencia.com, coordinada pola Área de Terminoloxía do Servizo de Normalización Lingüística da USC, intentaremos contribuír aos dous tipos de "precisións", presentando para o debate propostas de denominación de termos galegos que aínda non acadaron unha forma estábel ou que se empregan de forma inadecuada. 

Cada número parte dun pequeno estudo elaborado polos coordinadores no que se analiza un ou varios conceptos dunha área de especialidade, e se propoñen nomes galegos para eles. Partindo dese traballo, convidamos a todas as persoas interesadas a opinar sobre a calidade e a conveniencia das formas propostas, e a presentar e defender as súas propias alternativas no foro de debate creado para tal fin.
 
Ligazóns

Dicionarios e bancos terminolóxicos

Dicionarios e vocabularios galegos

 Outros

Máis ligazóns

 
 
Castelanismos travestidos: a “arpilleira”

Tiburóns nas augas do galego

 

Hoxe imos fixarnos noutro clásico dos termos dubidosos en galego: o nome que debemos usar para referirnos a un grupo de peixes cartilaxinosos, formado por unhas trescentas especies, que teñen en común o seu corpo esvelto e fusiforme e a súa cabeza rematada nun fociño apuntado.

 Os dicionarios e vocabularios elaborados pola RAG –e ao seu ronsel a maioría dos editados por entidades privadas– desde mediados dos 80 aconsellaban evitar o emprego de tiburón para referirse a ese conxunto de especies, ao consideralo un castelanismo, e recorrer no seu canto a quenlla.

Esta proposta nunca foi do gusto dos diferentes colectivos profesionais. Así, en guías de peixes como a Guía dos peixes de Galicia, Peixes do mar de Galicia,  en páxinas web especializadas coma a de Pescagalicia, ou en traballos de análise lingüística realizados especialistas en bioloxía, mantense o uso de tiburón e danse argumentos que o xustifican.

A elaboración máis desenvolvida é, sen dúbida, a que dá Luís Daviña Facal en Lingua e ciencia. Alí explícase claramente que o galego quenlla non debe empregarse como denominación galega para todo o grupo de peixes, xa que en realidade é o nome patrimonial que designa unha das especies dese grupo: a coñecida cientificamente como Prionace glauca.[1] Indica tamén que o castelán tiburón é unha forma importada do tubarão portugués, quen pola súa vez o recolleu dun termo tupí.[2]

Finalmente, todos estes argumentos acabaron por convencer ás autoridades académicas, e a edición do Vocabulario ortográfico da lingua galega de 2004 trata tanto tiburón como quenlla como formas galegas sen marcar entre elas ningún tipo de sinonimia. 

Pola contra, en 2005 o Dicionario castelán-galego da RAG (2005) opta por presentar tiburón e quenlla como sinónimos e equivalentes galegos de tiburón. E, sorprendentemente, na entrada tintorera –denominación castelá para Prionace glauca– proponse tiburón tigre como forma galega, cando esta debería corresponderlle á especie Galeocerdo cuvieri (PT: tubarão-tigre; ES: tiburón tigre; EN: tiger shark; FR: requin tigre; CT: tauró tigre).

 

Vemos, pois, que esta última obra non contribúe máis ca a enguedellar unha cuestión na que finalmente se puxeran de acordo zoólogos e filólogos. Por iso –e porque contradí o indicado noutra obra normativa como é o VOLGa– o mellor vai ser non tomala en conta, seguir restrinxindo o alcance de quenlla á designación de Prionace glauca e empregar tiburón como nome xenérico para todo ese grupo de peixes.


[1] Esta especie coñécese como tintureira no portugués de Portugal e como tubarão-azul no do Brasil, como tiburón azul ou tintorera en castelán, como blue shark en inglés e como requin bleu en francés.

[2]En inglés (shark) e en francés (requin) as denominacións teñen orixes totalmente distintas.


© Área de Terminoloxía, SNL, USC
© canalciencia.com

Contacte connosco