| Un
idioma preciso |
|
|
|
preciso
-a.
adx. 1.Exactamente determinado ou definido.
2. Dise do que non é equívoco nin vago.
3. Dise do que é necesario ou imprescindible.
|
|
A linguaxe usada na comunicación técnica e científica debe ser
"un idioma preciso", xa que a exactitude e a non ambigüidade é unha das súas características definitorias. O galego neste tipo de comunicacións é tamén
"un idioma preciso": para o seu proceso de normalización é imprescindible que acceda a estes ámbitos expresivos, e que os seus falantes perciban con evidencias que todos os contidos de todos os temas poden ser comunicados a través dela.
Por eso, desde esta sección de canalciencia.com, coordinada pola
Área de Linguaxes Especializadas do
Servicio de Normalización Lingüística da
USC, intentaremos contribuír ós dous tipos de "precisións", presentando para o debate propostas de denominación de termos galegos que aínda non acadaron unha forma estable ou que se empregan de forma inadecuada.
Cada número parte dun pequeno estudio elaborado polos coordinadores no que se analiza un ou varios conceptos dunha área de especialidade, e se propoñen nomes galegos para eles. Partindo dese traballo, convidamos a todas as persoas interesadas a opinar sobre a calidade e a conveniencia das formas propostas, e a presentar e defender as súas propias alternativas no foro de debate creado para tal fin.
|
|
| Foro |
 |
Deixe a súa opinión sobre a solución proposta no foro.
|
| As
súas precisións
|
|
Colabore
na construcción dun idioma preciso e mande os seus propios
informes ou as súas dúbidas.
|
| Ligazóns |
|
Diccionarios
e bancos terminolóxicos
Diccionarios
e vocabularios galegos
Outros
Máis
ligazóns
|
|
|
|
|
¿Onde
se mercan reloxos de seixo? |
|
|
Esta
pregunta, que pode sorprender a quen a lea sería
perfectamente coherente en galego se facemos caso ás
afirmacións de varios diccionarios que consideran podemos
empregar tanto seixo
como cuarzo,
para designar o ‘anhídrido de silicio, mineral moi
duro e de diversas cores que cristaliza no sistema romboédrico’.
Na
nosa opinión, esta proposta contradi os usos vivos en galego e permite
frases tan curiosas como a que aparece no título ou como "Mercou
unha peza de seixo cristalizado para a súa colección". Para a
maioría dos falantes, e para varios diccionarios como o Diccionario da Real Academia
Galega ou o Diccionario
Cumio da lingua galega ou o Léxico
de xeografía castelán-galego as dúas palabras remiten a
conceptos distintos:
-
O
seixo é unha ‘pedra
dura e lisa de pequeno tamaño, moitas veces arredondada pola erosión,
e na composición da cal, frecuentemente entra unha porcentaxe
considerable de cuarzo’, que tamén se denomina
callao, croio ou canto.
Ademais, designa un ‘tipo de rocha xeralmente branca e moi
dura’.
-
O
cuarzo, pola contra, é
un ‘mineral formado por óxido de silicio, moi estable en condicións
ambientais normais, que cristaliza no sistema trigonal e que se
atopa en rochas de todo tipo (ígneas, metamórficas e
sedimentarias)’.
Polo
tanto, en galego o cuarzo é un mineral que entra a formar parte
de moitas rochas (o granito, por exemplo), entre elas do seixo.
Pola contra, o castelán denomina cuarzo, tanto ó mineral como
á rocha, e chámalle guijarro á ‘pedra dura e lisa de
pequeno tamaño [...]’.
Esta
falta de correspondencia exacta entre denominacións galegas e castelás
puido ser a que provocou a extensión errada da equivalencia, aplicando
un razoamento do tipo "se seixo é equivalente de cuarzo
cando alude a ‘tipo de rocha [...]’ tamén o será cando faga
referencia a ‘mineral formado por óxido de silicio [...]’.
|
Resumindo,
dos tres conceptos con que estamos traballando a ‘pedra dura,
lisa e de pequeno tamaño [...]’ denominarase en galego seixo,
callao, croio ou canto, e en castelán guijarro; o ‘tipo de
rocha xeralmente branca e moi dura’ recibe en galego o nome de
seixo e en castelán o de cuarzo; e o ‘mineral formado por óxido
de silicio [...]’ debe ser designado en ambos os idiomas como
cuarzo.
|
|
|
|
