Área de Terminoloxía 
Servizo de Normalización Lingüística
USC

Foro

Ligazóns

Índice de precisións

Un idioma preciso

 

preciso -a. adx. 
1.Exactamente determinado ou definido. 
2. Dise do que non é equívoco nin vago. 
3. Dise do que é necesario ou imprescindíbel.

 
A linguaxe usada na comunicación técnica e científica debe ser "un idioma preciso", xa que a exactitude e a non ambigüidade é unha das súas características definitorias. O galego neste tipo de comunicacións é tamén "un idioma preciso": para o seu proceso de normalización é imprescindíbel que acceda a estes ámbitos expresivos, e que os seus falantes perciban con evidencias que todos os contidos de todos os temas poden ser comunicados a través dela.

Por iso, desde esta sección de canalciencia.com, coordinada pola Área de Terminoloxía do Servizo de Normalización Lingüística da USC, intentaremos contribuír aos dous tipos de "precisións", presentando para o debate propostas de denominación de termos galegos que aínda non acadaron unha forma estábel ou que se empregan de forma inadecuada. 

Cada número parte dun pequeno estudo elaborado polos coordinadores no que se analiza un ou varios conceptos dunha área de especialidade, e se propoñen nomes galegos para eles. Partindo dese traballo, convidamos a todas as persoas interesadas a opinar sobre a calidade e a conveniencia das formas propostas, e a presentar e defender as súas propias alternativas no foro de debate creado para tal fin.
 
Ligazóns

Dicionarios e bancos terminolóxicos

Dicionarios e vocabularios galegos

 Outros

Máis ligazóns

 
 
Castelanismos travestidos: a “arpilleira”

72

Trazas de trilla na roupa

 

Unha consulta que nos formularon durante esta semana tróuxonos de volta –agora que florece a primavera– as bolboretas e as avelaíñas sobre as que noutro momento debatemos no noso foro.

 

Tineola e Anobium. Orixinais en http://mothphotographersgroup.msstate.edu/Files/Live/UKmoths/00426UKBS.jpg e http://home.tiscali.be/entomart.ins/images/Anobiumpunc.jpg, respectivamente.Alí chegaramos á conclusión de que bolboreta (EN: butterfly; ES: mariposa; PT: borboleta) debía empregarse para designar as especies que tradicionalmente se agrupaban dentro da suborde Rhopalocera, caracterizadas polas súas antenas a xeito de maza e de extremo engrosado, e por situaren as ás en posición vertical durante o repouso. Para as especies da suborde Heterocera, recoñecibles polas súas antenas dentadas, peptinadas, bipeptinadas ou cuadripeptinadas, e porque en repouso sitúan as ás en posición horizontal, aconsellamos o uso de avelaíña (EN: moth. ES: polilla. PT: traça [Pt.]; mariposa [Br.]).

A onde non chegamos alí –e a onde nos leva a consulta da que antes falamos– é aos nomes que reciben as larvas destas últimas.

Tanto as bolboretas como as avelaíñas teñen un ciclo biolóxico moi complexo, no que pasan por catro fases diferentes (ovo, eiruga, crisálida e imago), durante as cales a súa fisioloxía e o seu aspecto externo muda totalmente. Por ese motivo non é raro que exemplares da mesma especie reciban a nivel popular nomes diferentes en distintos estadios do seu desenvolvemento.

Exactamente iso é o que acontece con algunhas especies de avelaíña, fundamentalmente dos xéneros Tineola e Tinea. Durante o seu estado larvario atacan os tecidos, provocando perforacións neles, pero como o seu aspecto non permite asocialas aos exemplares adultos, recibiron en galego un nome diferente, principalmente o de trilla (ES: polilla).

Outras veces, estas larvas foron vinculadas ás doutras especies de insectos (fundamentalmente coleópteros das familias Anobiidae, Lyctidae e Cerambycidae  –especialmente dos xéneros  Xestobium e Anobium–), que producían efectos semellantes na madeira, no papel ou na roupa; de tal xeito que o nome que se empregaba para estes (couza) estendeuse tamén ás larvas de avelaíña. Finalmente, esta atribución incorrecta acabouse estendendo tamén ás outras denominacións que eses coleópteros recibían en galego (traza, corta ou caruncho).[1]

 

É evidente que a lingua común non ten por qué ter un grao de precisión equiparable ao que lle esiximos á comunicación especializada. Por iso, pensamos que a ese nivel a indeterminación que acabamos de apuntar pode ser perfectamente asumible.

Pero isto non se contradí co feito de que, en ámbitos científico-técnicos, sexa recomendable intentar empregar nomes diferentes para a designación deses dous tipos de insectos. Xa que logo, parece mellor usar trilla para referirse ás larvas da avelaíña, e couza, traza, corta e caruncho[2] como designación das “diversas especies de insectos coleópteros da familia dos anobíidos que se alimentan de substancias vexetais, especialmente da madeira empregada na construción, mobles, algúns produtos alimenticios e papel”.

 


 

[1] Estes coleópteros coñécense en castelán como carcoma, en inglés como woodworm e en portugués como caruncho ou carcoma.

[2] Case todas estas formas, especialmente as dúas últimas, empréganse tamén para denominar outros conceptos no ámbito da zooloxía ou da fitopatoloxía.


© Área de Terminoloxía, SNL, USC
© canalciencia.com

Contacte connosco