|
|
Un
idioma preciso |
| |
|
preciso
-a.
adx.
1.Exactamente determinado ou definido.
2. Dise do que non é equívoco nin vago.
3. Dise do que é necesario ou imprescindíbel. |
| |
A linguaxe usada na comunicación técnica e científica debe ser
"un idioma preciso", xa que a exactitude e a non ambigüidade é unha das súas características definitorias. O galego neste tipo de comunicacións é tamén
"un idioma preciso": para o seu proceso de normalización é
imprescindíbel que acceda a estes ámbitos expresivos, e que os seus falantes perciban con evidencias que todos os contidos de todos os temas poden ser comunicados a través dela.
Por iso, desde esta sección de canalciencia.com, coordinada pola
Área de Terminoloxía do
Servizo de Normalización Lingüística da
USC, intentaremos contribuír aos dous tipos de "precisións", presentando para o debate propostas de denominación de termos galegos que aínda non acadaron unha forma
estábel ou que se empregan de forma inadecuada.
Cada número parte dun pequeno estudo elaborado polos coordinadores no que se analiza un ou varios conceptos dunha área de especialidade, e se propoñen nomes galegos para eles. Partindo dese traballo, convidamos a todas as persoas interesadas a opinar sobre a calidade e a conveniencia das formas propostas, e a presentar e defender as súas propias alternativas no foro de debate creado para tal fin.
|
| |
| Ligazóns |
Dicionarios
e bancos terminolóxicos
Dicionarios
e vocabularios galegos
Outros
Máis
ligazóns |
| |
| |
|
|
|
| Castelanismos travestidos: a “arpilleira” |
|
81
|
O
gardarraíl, ou ter que elixir cando non hai opción boa |
|
Por
veces, á hora de recomendar qué nome debemos empregar en
galego para referirnos a algún concepto concreto, debemos
elixir entre o regular e o malo, xa que todas as
alternativas presentan un lado escuro.
|
|
Un
exemplo? A denominación en galego deste
obxecto. Trátase dun ‘elemento de protección da
seguranza do tráfico, consistente nunha prancha
galvanizada de sección sinusoidal[1]
que se fixa a unha serie de postes metálicos verticais
chantados no chan, e que se coloca nas beiras das estradas
para evitar as saídas de vía, ou no centro delas para
separar os dous sentidos da circulación’.
Pois
ben, en principio, poderiamos optar entre quitamedos,
gardarraíl
ou barreira
de seguridade metálica/barreira de seguridade semirríxida.
O que ocorre é que todas elas presentan un pero,
como podedes ver tamén neste
debate:
-
quitamedos
aparece recollido nalgún dicionario galego (Gran
Xerais), que o define como ‘varanda que se coloca
nos lugares elevados e nas beiras dalgunhas
estradas’, probablemente a imitación do castelán quitamiedos.
Pero como nesta lingua, fontes tan autorizadas como a Dirección
General de Tráfico indican que ese uso é
impreciso,
podemos preguntarnos se ten sentido aproveitalo para o
galego.
-
gardarraíl
non o atopamos en ningún dicionario galego, pero si nunhas
cantas páxinas web. Trátase –igual ca o castelán
guardarraíl–
dun anglicismo resultante da tradución trapalleira do
inglés guardrail,
que en realidade vén significando ‘varanda
de protección’. Porque, se nos compostos
galegos que comezan por garda-
o segundo elemento é algo que se protexe (gardacostas,
gardameta,
gardarroupa…)
ou do que hai que protexerse (gardalama),
que “raíl” protexe un gardarraíl?
-
barreira
de seguridade metálica
(ou semirríxida) sería a forma máis acaída desde o punto de vista
lingüístico, xa que describe ben o obxecto e
presenta unha estrutura semellante á do nome inglés
(guardrail)
ou ás empregadas en castelán contextos técnicos (barrera
metálica de seguridad, valla
de defensa). Os problemas chegan polo lado
pragmático: parece unha expresión moi ‘formal’
para poder encher o oco que quitamedos ou gardarraíl
veñen ocupando na lingua non especializada.
|
Xa que as
tres alternativas teñen o seu aquel, e todas
renxen nun punto ou no outro, non nos vemos quén
de establecer unha fronteira ríxida entre formas
que se deben proscribir e formas que se deben
empregar. Aínda así, pensamos que o mellor é
evitar o uso de quitamedos,
fundamentalmente pola súa ambigüidade; que barreira
de seguridade semirríxida sería a forma máis
adecuada para a documentación técnica tanto do
ámbito da enxeñaría coma do dos transportes; e
que gardarraíl,
no caso de empregarse, debe limitar o seu alcance
ao niveis non especializados da lingua.
|
[2]
En realidade un quitamiedos é en castelán un obxecto
parecido pero distinto: un elemento de protección
que se coloca nun lugar perigoso, normalmente por
estar na beira dun desnivel, formando unha barreira
que ofrece unha seguranza tanto ou máis psicolóxica
ca real. Segundo varios dicionarios, a forma adecuada
en galego sería peitoril,
antepeito
ou varanda.
|
|
|
|
|