Un idioma preciso

preciso -a. adx.

1.Exactamente determinado ou definido.

2. Dise do que non é equívoco nin vago.

3. Dise do que é necesario ou imprescindíbel.

A linguaxe usada na comunicación técnica e científica debe ser "un idioma preciso", xa que a exactitude e a non ambigüidade é unha das súas características definitorias. O galego neste tipo de comunicacións é tamén "un idioma preciso": para o seu proceso de normalización é imprescindíbel que acceda a estes ámbitos expresivos, e que os seus falantes perciban con evidencias que todos os contidos de todos os temas poden ser comunicados a través dela.

Por iso, desde esta sección de canalciencia.com, coordinada pola Área de Terminoloxía do Servizo de Normalización Lingüística da USC, intentaremos contribuír aos dous tipos de "precisións", presentando para o debate propostas de denominación de termos galegos que aínda non acadaron unha forma estábel ou que se empregan de forma inadecuada.

Cada número parte dun pequeno estudo elaborado polos coordinadores no que se analiza un ou varios conceptos dunha área de especialidade, e se propoñen nomes galegos para eles. Partindo dese traballo, convidamos a todas as persoas interesadas a opinar sobre a calidade e a conveniencia das formas propostas, e a presentar e defender as súas propias alternativas no foro de debate creado para tal fin.

Ligazóns

Dicionarios e bancos terminolóxicos

Dicionarios e vocabularios galegos

do Servizo de Normalización Lingüística da USC
da Xunta de Galicia
do Seminario de Lingüística Informática da U. de Vigo
máis materiais galegos

Outros

Eurodicautom: Banco de termos da Comisión da U. E. Datos en 12 idiomas oficiais da U. E.
Euterpe :Banco de termos do Parlamento Europeo) Datos en 12 idiomas oficiais da U. E.
Dicionario Logos: Dicionario multingüe o funcionamento do cal se describe con detalle aquí.
Grand dictionnaire terminologique: Banco bilingüe inglés-francés da Administración do Quebec, Canadá.
Base de Terminologie do Conseil International de la Langue Française. Datos en inglés-francés-castelán-alemán
Cercaterm: Banco do Centro de Terminologia de Catalunya. O número de linguas varía segundo as áreas de especialidade.
Onelook: Buscador que procura unha forma concreta en case 850 dicionarios electrónicos presentes na súa base de datos. Basicamente en inglés.
Michaelis. Moderno dicionário da língua portuguesa: Dicionario portugués que conta con máis de 200 000 entradas e subentradas, con especial atención ao léxico especializado.
Algunhas páxinas compiladoras de dicionarios e vocabularios en liña:
O tradutor virtual
Onelook
Yourdictionary
Ressources Internet da Universidade de Sherbrooke (Canadá)
Terminology collection

Máis ligazóns

Castelanismos travestidos: a “arpilleira”

Ás voltas con Freud

Por unha curiosa casualidade, un par de consultas recibidas a semana pasada fixéronnos atenderlle á terminoloxía da psicanálise. Por iso, nesta precisión ímonos poñer freudianos.

A primeira desas consultas versaba sobre cál sería a denominación máis acaída para expresar en galego o concepto que en castelán se coñece como acto fallido (EN: faulty act ou Freudian slip; PT: acto falhado ou ato falho –no Brasil–). Ao buscar nos dicionarios técnicos galegos atopamos varias alternativas:

O Diccionario de psicoloxía e educación propón acto errado, aproveitando a equivalencia fallido [ES] «errado [GL] recollida en dicionarios bilingües como o Xerais castelán-galego. Pero o dicionario bilingüe con maior autoridade entre nós (Dicionario castelán-galego da Real Academia Galega) altera esa equivalencia e recomenda frustrado como forma galega, abrindo así a posibilidade de optar por acto frustrado.
Por outra banda, o Diccionario galego de termos médicos escolle como denominación galega acto falido. Apóiase para iso no feito de que falir é un verbo que a RAG considera correcto en galego, e que é definido nos dicionarios de lingua ‘Malograrse, fracasar algún asunto’, sentido que encaixa moi ben co que o adxectivo ten no sintagma que nos ocupa.


Situados ante esta disxuntiva, parece que calquera das tres alternativas –acto errado, acto frustrado ou acto falido– é defendible desde o punto de vista lingüístico. Por iso, desde o SNL decidimos recomendar o emprego desta última porque –sendo perfectamente galega– se corresponde moito mellor ca as outras coas denominacións empregadas polas linguas do noso contorno.

Uns días despois preguntáronnos cál sería o nome que en galego lle correspondería á instancia psíquica identificada por Freud e nomeada en castelán como ello (EN: id; PT: id ou isso).

Neste caso, os dicionarios galegos non chegan a defender propostas diverxentes, pero alternan de forma ben aleatoria a preferencia polas formas latinas e as galegas. Así, mentres o Diccionario galego de termos médicos se decanta por id, o Diccionario de psicoloxía e educación ofrece a alternativa de id ou iso.[1]

E outro tanto se pode dicir dos outros dous conceptos que forman tríade con este:

Tanto un coma outro traballo consideran que eu é a denominación máis acaída[2] para designar o mesmo concepto ca o yo do castelán, o ego do inglés e o ego ou eu do portugués.
E finalmente, para o concepto restante o dicionario médico recolle unicamente superego, mentres que o dicionario psicolóxico prioriza supereu sobre superego (ES: superyó ou superego; EN: super-ego; PT: superego).


Igual que opinamos a respecto da primeira consulta volve a ser posible optar, ou pola serie latina ou pola serie galega, á hora de escoller as denominacións para esta serie.[3] E tamén igual ca antes, o feito de que as linguas veciñas opten maioritariamente polos termos latinos lévanos a nós a recomendar o uso de ego, superego e id, deixando ben claro que a escolla das formas galeguizadas non presenta ningún problema desde o punto de vista lingüístico.

[1] Amais, na entrada isto tamén se remite a id, aínda que nesta última a outra non se cita como sinónimo. [2] Ambos recollen e aceptan o nome latino (ego), pero danlle prioridade á forma galega. [3] O que si parece razoable é manter dentro do mesmo documento a coherencia das escollas: é dicir, optar pola serie latina ou a galega no seu conxunto sen mesturar elementos dunha e doutra.

© Área de Terminoloxía, SNL, USC
© canalciencia.com

Contacte connosco