Un idioma preciso

preciso -a. adx.

1.Exactamente determinado ou definido.

2. Dise do que non é equívoco nin vago.

3. Dise do que é necesario ou imprescindíbel.

A linguaxe usada na comunicación técnica e científica debe ser "un idioma preciso", xa que a exactitude e a non ambigüidade é unha das súas características definitorias. O galego neste tipo de comunicacións é tamén "un idioma preciso": para o seu proceso de normalización é imprescindíbel que acceda a estes ámbitos expresivos, e que os seus falantes perciban con evidencias que todos os contidos de todos os temas poden ser comunicados a través dela.

Por iso, desde esta sección de canalciencia.com, coordinada pola Área de Terminoloxía do Servizo de Normalización Lingüística da USC, intentaremos contribuír aos dous tipos de "precisións", presentando para o debate propostas de denominación de termos galegos que aínda non acadaron unha forma estábel ou que se empregan de forma inadecuada.

Cada número parte dun pequeno estudo elaborado polos coordinadores no que se analiza un ou varios conceptos dunha área de especialidade, e se propoñen nomes galegos para eles. Partindo dese traballo, convidamos a todas as persoas interesadas a opinar sobre a calidade e a conveniencia das formas propostas, e a presentar e defender as súas propias alternativas no foro de debate creado para tal fin.

Ligazóns

Dicionarios e bancos terminolóxicos

Dicionarios e vocabularios galegos

do Servizo de Normalización Lingüística da USC
da Xunta de Galicia
do Seminario de Lingüística Informática da U. de Vigo
máis materiais galegos

Outros

Eurodicautom: Banco de termos da Comisión da U. E. Datos en 12 idiomas oficiais da U. E.
Euterpe :Banco de termos do Parlamento Europeo) Datos en 12 idiomas oficiais da U. E.
Dicionario Logos: Dicionario multingüe o funcionamento do cal se describe con detalle aquí.
Grand dictionnaire terminologique: Banco bilingüe inglés-francés da Administración do Quebec, Canadá.
Base de Terminologie do Conseil International de la Langue Française. Datos en inglés-francés-castelán-alemán
Cercaterm: Banco do Centro de Terminologia de Catalunya. O número de linguas varía segundo as áreas de especialidade.
Onelook: Buscador que procura unha forma concreta en case 850 dicionarios electrónicos presentes na súa base de datos. Basicamente en inglés.
Michaelis. Moderno dicionário da língua portuguesa: Dicionario portugués que conta con máis de 200 000 entradas e subentradas, con especial atención ao léxico especializado.
Algunhas páxinas compiladoras de dicionarios e vocabularios en liña:
O tradutor virtual
Onelook
Yourdictionary
Ressources Internet da Universidade de Sherbrooke (Canadá)
Terminology collection

Máis ligazóns

Castelanismos travestidos: a “arpilleira”

Vacilacións académicas:
ectropio/ectropión e entropio/entropión

Hoxe toca volver falar de discordancias entre dicionarios, neste caso referidas ao ámbito da medicina.

Entre as doenzas que con certa frecuencia poden afectar as pálpebras cóntanse dúas que teñen que ver cun pechamento defectuoso destas. Por veces viran en exceso contra o globo ocular provocando que as pestanas rocen o ollo, irritándoo e chegando en ocasións a ulceralo. Noutros casos, unha pálpebra vira cara a fóra, o que impide que poida protexer correctamente o ollo e distribuír adecuadamente a lágrima por toda a súa superficie.

Todas as linguas do noso contorno empregan dous cultismos de orixe grega –con graos distintos de adaptación– para designar esas doenzas:

· A inversión da pálpebra cara ao ollo coñécese como entropion (EN), entropion (FR), entrópio (PT) e entropión (ES)

· A eversión da pálpebra cara ao exterior coñécese como ectropion (EN), ectropion (FR), ectrópio (PT) e ectropión (ES):

No caso do galego, a Real Academia Galega manifesta criterios contraditorios. Así, mentres no Diccionario galego de termos médicos –revisado polo seu Seminario de Lexicografía– se apostaba polas formas entropio e ectropio; no Vocabulario ortográfico da lingua galega, coeditado pola mesma RAG, non atopamos ningunha das dúas denominacións anteriores pero si entropión.

Diante deste conflito de “autoridades” cabería a posibilidade de interpretar que tanto entropio/ectropio como entropión/ectropión son formas adecuadas en galego pero…

o feito de que só galego e castelán[1] coincidan na elección das formas agudas convérteas en sospeitosas de castelanismo, especialmente se comprobamos que esta acentuación non deriva da etimoloxía orixinal senón dunha importación do galicismo ao castelán. E iso nun ámbito –a adaptación de cultismos– no que a propia RAG destaca a relevancia do recurso ao portugués.
o uso de entropio e ectropio, máis achegadas ao portugués e ao esquema acentual existente no étimo grego, parece contradicir a pauta marcada nas normas ortográficas do galego que leva a manter o –n final dos helenismos, grafía que se perde en portugués con moita frecuencia. Cfr. acromion, corion, epíploon, isquion, pericarion (galego) vs acrómio, cório, epíploo, ísquio, pericário (portugués).


Resumindo, atopamos dúas propostas de denominación normativas que, analizadas obxectivamente, parecen despertar certas dúbidas sobre a súa conveniencia. E pola contra, as formas que, en principio, parecerían máis acaídas (entropion e ectropion) non figuran en ningún dicionario. Nestas circunstancias non nos atrevemos a recomendar explicitamente o emprego de ningunha das posibles alternativas, aínda que pensamos que desde o punto de vista estritamente lingüístico as máis coherentes coas prescricións establecidas son entropion e ectropion. Pero o que si cabe é pedirlle á RAG que unifique a súa “doutrina”.


[1] Non mencionamos tamén o francés porque neste idioma todas as palabras son agudas.

© Área de Terminoloxía, SNL, USC
© canalciencia.com

Contacte connosco