Un idioma preciso

preciso -a. adx.

1.Exactamente determinado ou definido.

2. Dise do que non é equívoco nin vago.

3. Dise do que é necesario ou imprescindíbel.

A linguaxe usada na comunicación técnica e científica debe ser "un idioma preciso", xa que a exactitude e a non ambigüidade é unha das súas características definitorias. O galego neste tipo de comunicacións é tamén "un idioma preciso": para o seu proceso de normalización é imprescindíbel que acceda a estes ámbitos expresivos, e que os seus falantes perciban con evidencias que todos os contidos de todos os temas poden ser comunicados a través dela.

Por iso, desde esta sección de canalciencia.com, coordinada pola Área de Terminoloxía do Servizo de Normalización Lingüística da USC, intentaremos contribuír aos dous tipos de "precisións", presentando para o debate propostas de denominación de termos galegos que aínda non acadaron unha forma estábel ou que se empregan de forma inadecuada.

Cada número parte dun pequeno estudo elaborado polos coordinadores no que se analiza un ou varios conceptos dunha área de especialidade, e se propoñen nomes galegos para eles. Partindo dese traballo, convidamos a todas as persoas interesadas a opinar sobre a calidade e a conveniencia das formas propostas, e a presentar e defender as súas propias alternativas no foro de debate creado para tal fin.

Ligazóns

Dicionarios e bancos terminolóxicos

Dicionarios e vocabularios galegos

do Servizo de Normalización Lingüística da USC
da Xunta de Galicia
do Seminario de Lingüística Informática da U. de Vigo
máis materiais galegos

Outros

Eurodicautom: Banco de termos da Comisión da U. E. Datos en 12 idiomas oficiais da U. E.
Euterpe :Banco de termos do Parlamento Europeo) Datos en 12 idiomas oficiais da U. E.
Dicionario Logos: Dicionario multingüe o funcionamento do cal se describe con detalle aquí.
Grand dictionnaire terminologique: Banco bilingüe inglés-francés da Administración do Quebec, Canadá.
Base de Terminologie do Conseil International de la Langue Française. Datos en inglés-francés-castelán-alemán
Cercaterm: Banco do Centro de Terminologia de Catalunya. O número de linguas varía segundo as áreas de especialidade.
Onelook: Buscador que procura unha forma concreta en case 850 dicionarios electrónicos presentes na súa base de datos. Basicamente en inglés.
Michaelis. Moderno dicionário da língua portuguesa: Dicionario portugués que conta con máis de 200 000 entradas e subentradas, con especial atención ao léxico especializado.
Algunhas páxinas compiladoras de dicionarios e vocabularios en liña:
O tradutor virtual
Onelook
Yourdictionary
Ressources Internet da Universidade de Sherbrooke (Canadá)
Terminology collection

Máis ligazóns

Castelanismos travestidos: a “arpilleira”

Escollendo entre marisco: cigalas ou lagostinos?

Se algún dos que nos le, senta nun restaurante e, despois de pedir unha ración de lagostinos á grella, ve que lle chegan con isto que o pense antes de reclamar, porque se lle toca un camareiro amante da filoloxía pode ter que escoitar como lle retruca “non, non, en galego isto son lagostinos”.

Pois si, segundo a RAG, o crustáceo de nome científico Nephrops norvegicus (ES: cigala, EN: Norway lobster, PT: lagostim) debe recibir en galego o nome de lagostino, aínda que tamén se considera aceptable –pero menos recomendable– usar cigala. O problema é que este mesmo nome tamén se aconsella para unha especie diferente (o Melicertus kerathurus ou Penaeus kerathurus) coñecida como langostino en castelán, caramote prawn en inglés e gamba-manchada en portugués.

Esta dualidade –cuxa presenza na lingua popular[1] pode explicarse polo feito de que esta segunda especie practicamente non se capturaba na pesca tradicional– é incompatible coa precisión que requiren a lingua científica, as relacións comerciais, e os menús das vodas. Por iso, traballos de índole máis técnica vense obrigados a artellar algunha alternativa que desfaga a ambigüidade:

No Vocabulario multilingüe de organismos acuáticos óptase por propoñer o emprego de gamba para o Melicertus kerathurus. Pero con isto non se consegue máis ca trasladar o problema de lugar, xa que gamba designa tamén en galego outro grupo de especies diferentes (a definición do Dicionario da RAG non deixa espazo para a dúbida) as máis coñecidas das cales son a gamba branca (Parapenaeus longirostris) e a gamba rosada (Aristeus antennatus).
No Listado de denominaciones comerciales de especies pesqueras y de acuicultura admitidas en España, oficializado a través do BOE, e no que se recollen denominacións en todas as linguas españolas, soluciónase o problema pola brava. Emprégase lagostino como nome galego para o Melicertus kerathurus, pero non se ofrece ningunha alternativa –déixase o espazo en branco– para Nephrops norvegicus.


Se partimos do feito de que as dúas especies que nos ocupan son diferentes –o que para todos é obvio cando as temos no prato– e que polo tanto precisan cadanseu nome, pensamos que o máis razoable é reservar cigala para Nephrops e lagostino para Melicertus. Esta solución é respectuosa coas prescricións normativas e evita as confusións e ambigüidades que podería xerar o emprego da segunda destas denominacións para ambas especies.


[1] De feito, no traballo Nomenclatura de la flora y fauna marítimas de Galicia, de M. C. Ríos Panisse recóllese tanto cigala como langostino como denominacións de Nephrops norvegicus. Pero este segundo nome tamén se documenta para outras especies como Penaeus kerathurus ou Scyllarus arctus.

© Área de Terminoloxía, SNL, USC
© canalciencia.com

Contacte connosco