| Un idioma preciso | preciso -a. adx.
1.Exactamente determinado ou definido.
2. Dise do que non é equívoco nin vago.
3. Dise do que é necesario ou imprescindíbel.
A linguaxe usada na comunicación técnica e científica debe ser "un idioma preciso", xa que a exactitude e a non ambigüidade é unha das súas características definitorias. O galego neste tipo de comunicacións é tamén "un idioma preciso": para o seu proceso de normalización é imprescindíbel que acceda a estes ámbitos expresivos, e que os seus falantes perciban con evidencias que todos os contidos de todos os temas poden ser comunicados a través dela.
Por iso, desde esta sección de canalciencia.com, coordinada pola Área de Terminoloxía do Servizo de Normalización Lingüística da USC, intentaremos contribuír aos dous tipos de "precisións", presentando para o debate propostas de denominación de termos galegos que aínda non acadaron unha forma estábel ou que se empregan de forma inadecuada.
Cada número parte dun pequeno estudo elaborado polos coordinadores no que se analiza un ou varios conceptos dunha área de especialidade, e se propoñen nomes galegos para eles. Partindo dese traballo, convidamos a todas as persoas interesadas a opinar sobre a calidade e a conveniencia das formas propostas, e a presentar e defender as súas propias alternativas no foro de debate creado para tal fin. | | Ligazóns |
Dicionarios e bancos terminolóxicos
Dicionarios e vocabularios galegos do Servizo de Normalización Lingüística da USC da Xunta de Galicia do Seminario de Lingüística Informática da U. de Vigo máis materiais galegos Outros Eurodicautom: Banco de termos da Comisión da U. E. Datos en 12 idiomas oficiais da U. E. Euterpe :Banco de termos do Parlamento Europeo) Datos en 12 idiomas oficiais da U. E. Dicionario Logos: Dicionario multingüe o funcionamento do cal se describe con detalle aquí. Grand dictionnaire terminologique: Banco bilingüe inglés-francés da Administración do Quebec, Canadá. Base de Terminologie do Conseil International de la Langue Française. Datos en inglés-francés-castelán-alemán Cercaterm: Banco do Centro de Terminologia de Catalunya. O número de linguas varía segundo as áreas de especialidade. Onelook: Buscador que procura unha forma concreta en case 850 dicionarios electrónicos presentes na súa base de datos. Basicamente en inglés. Michaelis. Moderno dicionário da língua portuguesa: Dicionario portugués que conta con máis de 200 000 entradas e subentradas, con especial atención ao léxico especializado. Algunhas páxinas compiladoras de dicionarios e vocabularios en liña: O tradutor virtual Onelook Yourdictionary Ressources Internet da Universidade de Sherbrooke (Canadá) Terminology collection Máis ligazóns |
|
| | 99 |
Desmontando
tingladillos nunha dorna | |
No ámbito da carpintaría de
ribeira existe –como en case todos os oficios tradicionais– un inmenso
volume de léxico técnico que podería e debería ser recuperado para a
actividade moderna, neste caso, para o campo da construción naval
industrial. Por iso, sorprendeunos bastante
atopar en textos referidos a ese labor profesional unha forma de
aparencia tan claramente castelá como
tingladillo. |
Con esa denominación –que
normalmente se documenta na expresión a tingladillo–
alúdese
nese idioma á ‘disposición das táboas do casco dalgunhas
embarcacións menores que non se unen a tope en sentido
lonxitudinal, senón que unhas montan parcialmente sobre
outras’ (vid.
ilustración). Como a súa orixe castelá parece clara
(o diminutivo en -illo non engana),[1]
haberá que determinar se estamos ante un castelanismo
necesario (como
tortilla,
bocadillo,
banderilla,
guerrilla…) ou se é redundante ao competir con
formas propias do galego.
E se temos en conta que esa
forma de bancear o costado das embarcacións é
tradicional en Galicia desde hai séculos, e chega a ser
sinal característico dalgunhas, como a
dorna, cabe intuír que tamén ha existir unha forma
tradicional de referirse a ela.
E habelas hainas: en
documentación que describe as diferenzas tipolóxicas
entre as variedades de dornas, é frecuente atopalas
divididas en
dornas de tope (aquelas que levan as xuntas das
táboas da obra viva unidas a tope) e
dornas de calime ou
de escarva (os costados bancéanse superpoñendo
parcialmente as táboas en sentido lonxitudinal). Parece
claro que estas últimas designan o mesmo tipo de
embarcación da que se diría en castelán que está “construída
a tingladillo”.
Chegados a este punto, a
importación do castelanismo parece innecesaria, cando se
pode defender e xustificar razoablemente a potenciación
de calquera das dúas formas devanditas.[2]
Polo mesmo motivo, pensamos que tampouco hai necesidade
ningunha de propor denominacións novas, como a recollida
no glosario
Construción naval (tingladillo: armazón), con
independencia de que neste caso concreto a proposta que
se fai resulte xenérica de máis para designar con
precisión o concepto.[3]
|
|
|
|
|
En
resumo, pensamos que calime ou escarva
poden e deben substituír con éxito un tingladillo,
que agora xa se pode catalogar sen dúbidas como
castelanismo superfluo. De termos que elixir
soamente unha, a maior extensión no uso de calime,
faríanos apostar por esta: así, pasariamos a falar
de “construción en calime”, de “embarcacións
banceadas a calime”, etc. |
|
|
|
|
|
|
[1] Ademais, a palabra raíz de que deriva (tinglado)
é tratada pola
Real Academia Galega como unha forma que cómpre
evitar, recomendando sempre outras denominacións
galegas para referirse a calquera dos
conceptos que designa:
alpendre,
alboio,
cuberto… para o ‘sitio cuberto de forma lixeira
que permite protexerse do ventimperio’ e
lea,
enredo,
maraña… para a ‘situación confusa e axitada,
normalmente acompañada de balbordo e tumulto’.
[2] De feito,
nalgúns
sitios da rede xa se viña recomendando esta
alternativa.
[3] Esta falla de precisión
débese, ao noso parecer, a unha mala identificación
do concepto que se pretende nomear, xa que é
definido como ‘conxunto de pezas de diferentes
materias que forman a estrutura sobre a que sustenta
algo’. |
|
|
|
|
| |
|
|
