Vocabulario

	Táboa
	Encrucillados
	Test
	Actividades

Amonita

Grupo de moluscos cefalópodos fósiles. Malia que case todos presentan cunchas enrodeladas nunha espiral plana, forman un grupo moi diverso. Coñécense dende o Devónico e extiguíronse no Cretáceo.

Artrópodos

Grupo de animais invertebrados con apéndices articulados e corpo segmentado cuberto por un esqueleto externo que cambia cada certo tempo.

Bentónico

Aplícase ó referente ó fondo mariño. Un animal bentónico é o que vive desprazándose polo fondo mariño.

Bivalvos

Grupo de moluscos mariños e de auga doce formados por dúas cunchas ou valvas que protexen un corpo sen cabeza diferenciada e un pé en forma de machado.

Birrame

Apéndice característico dos trilobites formado por dúas pólas, unha dedicada á natación e á respiración, a outra ó desprazamento polo fondo mariño.

Braquiópodos

Grupo de animais mariños co corpo protexido por dúas cunchas, unha dorsal e outra ventral, que tamén garda os tentáculos que forman o lofóforo. Hoxe existen unhas trescentas vintecinco especies e coñécense máis de doce mil especies fósiles.

Calcaria

Rocha sedimentaria que ten na súa composición un mínimo dun cincuenta por cento de carbonato de calcio. A súa orixe pode ser biolóxica, química ou detrítica.

Carbonífero

Período do Paleozoico que comezou hai 362,5 millóns de anos e rematou hai 290 millóns. Caracterízase polo asolagamento de grandes extensións de terra e as fragas de fentos arborescentes, equisetos e outras plantas.

Cefalón

É a cabeza ou rexión anterior dun trilobite. Está formado por cinco segmentos fusionados e, normalmente, ten forma semicircular. A rexión central e máis avultada é a glabela e, disque, protexía o estómago do animal.

Cefalópodo

Grupo de moluscos mariños. Caracterízanse por te-la cuncha interna ou non ter ningunha, a cabeza está ben diferenciada do resto do corpo e o pé transformado en tentáculos con ventosas e rodeando a boca. Son cefalópodos fósiles as amonitas e as belemnitas. Son cefalópodos actuais os polbos e as luras.

Colonia

Agrupación de animais dunha mesma especie que forman, aparentemente, un único corpo.

Condríctios

Peixes mariños con esqueleto cartilaxinoso, cola heterocerca e sen vexiga natatoria. Son condrictios os tiburóns, as quenllas e as raias.

Cordados

Animais que teñen un cordón nervioso dorsal protexido por unha estructura máis ou menos ríxida.

Cormo

É o corpo das plantas superiores formado pola raíz, o talo e as follas, con fibras e vasos conductores.

Cretáceo

Período de tempo que comezou hai 144 millóns de anos e rematou hai uns 65 millóns de anos coa extinción dos grandes réptiles (dinosauros, ictiosauros e outros) e moitos grupos de invertebrados (por exemplo, as amonitas e as belemnitas). É o último período do Mesozoico.

Crinoideos

Equinodermos mariños co corpo en forma de cáliz e provistos de cinco brazos bifurcados. Vive suxeito ó fondo mariño por medio dun pedúnculo.

Devónico

Período do Paleozoico que comezou hai 408 millóns de anos e rematou hai 360 millóns. Os fósiles máis característicos son os braquiópodos espiriféridos (Spirifer).

Dicotomía

Tipo de ramificación vexetal no que cada punta dun órgano divídese en dúas máis.

Equinodermos

Animais mariños invertebrados co corpo redondo, cilíndrico ou en forma de estrela, cubertos dun esqueleto calcario. Teñen espiñas e a boca na parte interior central. Hoxe existen unhas seis mil especies e coñécense unhas vinte mil especies fósiles. Son equinodermos actuais os ourizos de mar ou as estrelamares.

Equinoideos

Son o grupo de equinodermos constituído polos ourizos de mar, caracterizado polo corpo globoso, un esqueleto de placas fusionadas formando un cacho provisto de pugas.
Segundo a súa forma hai dous grandes grupos de ourizos mariños: os regulares que teñen o contorno circular e os irregulares que teñen o contorno en forma de corazón ou pentagonal.

Equiseto

Planta herbácea de talo recto, articulado e oco, rizoma reptante, follas unidas interiormente por unha vaíña e con ramificación verticilada.

Esporanxio

Órgano vexetal no que se producen ou almacenan esporas.

Facies

Conxunto de caracteres nunha entidade xeolóxica (rocha, estrato...) que reflicte as condicións ambientais da súa formación.

Foraminíferos

Protozoos mariños con cachos de carbonato de calcio que protexe o protoplasma celular. O cacho ten furados para permiti-la saída de pseudópodos.

Fronde

Folla ramificada dos fentos que está formada por numerosas pínnulas.

Gasterópodos

Grupo de moluscos cunha única cuncha e forma de espiral. En algúns animais a cuncha non existe (por exemplo, nas lesmas).

Hemicordados

Grupo de animais invertebrados cun eixe esquelético chamado estomocorda e un cordón nervioso dorsal. Teñen numerosas fendas branquiais ó comezo do tubo dixestivo.

Holoceno

Último dos períodos xeolóxicos que comprende os tempos actuais. Comezou hai dez mil anos despois da última glaciación.

Lías

Primeira e a máis vella das divisións do período Xurásico. Os fósiles máis comúns son a amonita Dactilyoceras e o molusco bivalvo Gryphaea.

Lofóforo

Órgano característico dalgúns invertebrados acuáticos que funciona coma un filtro para a alimentación. Está formado por unha roda de cilios que rodea a boca dos animais. Tamén funciona como órgano respiratorio.

Mastodonte

Mamífero do mesmo grupo cos elefantes e mamuts (proboscídeos) que tiña dúas defensas rectas (dentes incisivos) en cada mandíbula.

Molar

Peza dental de coroa ampla coa superficie adaptada á mastigación.

Molusco

Grupo de animais invertebrados de corpo brando, protexido por unha cuncha máis ou menos dura e que malgúns casos pode non existir. O corpo está dividido en cabeza, pé e masa visceral. Existen unhas 50.000 especies.

Nácara

Substancia dura e branca formada por laminás de aragonita e conchiolina. Está formando a capa interior das cunchas dos moluscos gasterópodos e dos moluscos bivalvos. É característico o brillo con escintileos irisados que produce cando incide a luz.

Raia K-T

Capa de sedimentos que separa o Cretáceo do Terciario, caracterizada pola abundancia de iridio, atribuída ó impacto dun asteroide, responsable da extinción masiva no remate do Cretáceo.

Rizoma

Talo subterráneo disposto en horizontal e perpendicular á parte aérea.

Terciario

Período xeolóxico que comezou co Paleoceno hai sesenta e cinco millóns de anos e rematou co Plioceno hai pouco máis de cinco millóns de anos.

Triásico

Primeiro dos tres períodos do Mesozoico. Comezou hai 245 millóns de anos e rematou hai 208 millóns de anos co comezo do Xurásico.

Trilobites

Grupo de artrópodos fósiles co corpo segmentado dividido en tres partes: cefalón, tórax e pixidio. Cada segmento tiña un par de apéndices birrames, cunha póla para o desprazamento polo fondo mariño e outra póla con función respiratoria.

Verticilo

Conxunto de pólas ou follas que nacen á mesma altura e forman un círculo ó redor do talo.

Xurásico

Período de tempo que comezou hai 208 millóns de anos e rematou hai uns 144 millóns de anos. Os fósiles máis comúns son os braquiópodos, os bivalvos e as amonitas. Ó final do período dominado polos réptiles apareceron as primeiras aves. É o segundo período do Mesozoico, despois do Triásico e antes do Cretáceo.